Về bài hát Lê Quang Vịnh của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ

user warning: Table './hoinhacsi/semaphore' is marked as crashed and should be repaired query: SELECT expire, value FROM semaphore WHERE name = 'locale_cache_vi' in /home/webapp/hoinhacsi/includes/lock.inc on line 149.


Nguyễn Tài Tuệ luôn nói: “Đến bây giờ tôi vẫn còn xấu hổ” mỗi khi có người hỏi ông về “phi vụ” cho ra đời một bài hát nổi tiếng “Lê Quang Vịnh - người con quang vinh”.


Nhạc sĩ tài danh Nguyễn Tài Tuệ

Nổi tiếng không chỉ vì bài hát hay, vừa phát trên làn sóng phát thanh đã nhanh chóng lan truyền khắp bàn dân thiên hạ (hồi năm 1962-1963, bài hát được nhiều người ưa thích); mà còn vì nhạc sĩ đã lầm to, đổ bao công sức nói về một người anh hùng đã ngã xuống, hy sinh cho sự nghiệp cách mạng, trong khi thực sự người ấy không hề sao, vẫn còn sống cho mãi tận hôm nay.

Thôn Ca

Lê Quang Vịnh - nguyên Trưởng ban Tôn giáo của Chính phủ - khi ấy là một nhà giáo yêu nước đã lãnh đạo phong trào học sinh đấu tranh chống chính quyền Ngô Đình Diệm, bị bắt và kết án tử hình. Tôi hỏi nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ: “Đầu đuôi xuôi ngược thế nào mà anh lại mắc sai lầm… chết người như vậy? Giá bảo trót sáng tác nhầm và bài hát bình thường bị người ta quên lãng, chẳng ai để ý thì không sao. Đằng này thật “chẳng may”, bài hát lại quá hay, nổi tiếng nên mới… phiền!”.

Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ cười rũ ra, sảng khoái và thú vị: “Chuyện là thế này: Chắc ông còn nhớ dạo 1962-1963, phong trào học sinh, sinh viên Sài Gòn đấu tranh chống chế độ Ngô Đình Diệm, đòi tự do dân chủ rất mạnh. Giáo sư Lê Quang Vịnh cùng Lê Hồng Tư là những người lãnh đạo phong trào bị chính quyền nguỵ bắt, kết án tử hình. Sự kiện này hồi đó đăng báo ai cũng rõ.

Một lần mình đi họp hay sinh hoạt gì đó tại Câu lạc bộ Thống nhất ở Bờ Hồ, gặp Trần Kiết Tường, anh ấy nói với mình: “Tớ nghe các anh ở Ban Thống nhất Trung ương nói rằng Lê Quanh Vịnh bị chúng nó xử bắn ở Côn Đảo rồi. Tin này khiến ai cũng vô cùng căm giận bọn Ngô Đình Diệm và thương tiếc, cảm phục Giáo sư Lê Quang Vịnh…”.

Trần Kiết Tường khẳng định như đinh đóng cột, nguồn tin lại từ Ban Thống nhất Trung ương, sao có thể nghi ngờ được. Thế là mình về sáng tác ngay bài hát với tất cả tấm lòng mến mộ, cảm phục người trí thức yêu nước cộng với sự cảm thông sâu sắc nỗi thống khổ của đồng bào đang còn sống dưới chế độ thống trị của bè lũ Mỹ - Diệm. Khi ấy, rất chân thành, mình viết: “Bao vinh quang chiến công anh tôi ca, khi tin đau xót xa trong lòng ta…”.

“Thế sau đó bao lâu anh mới biết được sự thật là Lê Quang Vịnh còn sống và sự thể thế nào?”. “Chỉ một thời gian ngắn, bài hát đã được vang lên ở khắp nơi. Hoá ra từ án tử hình, anh Vịnh được giảm xuống tù chung thân và bị đày ra Côn Đảo thụ án. Sau sự kiện Ngô Đình Diệm bị đảo chính ngày 3.11.1963 và bị giết, nhóm lên thay đã phóng thích các tù nhân để lấy lòng nhân dân, anh Vịnh được trả lại tự do. Rất tiếc là khi tôi biết rõ sự thật thì bài hát đã ra đời và “tai hại” là đã lan truyền, được nhiều người thuộc”.

Nguyễn Tài Tuệ là nhạc sĩ, nghệ sĩ 100%. Nhưng ai mới tiếp xúc với ông sẽ ít thấy phần “nghệ” mà thấy chất nhà giáo, chất “ông đồ” nhiều hơn. Phút đầu và ngay cả khi quen biết nhưng chưa thân thiết, ông thường để cho đối tựơng tiếp xúc có cảm giác lạnh lùng, khô khan, không cởi mở, có phần khó tính, xét nét. Ông chào hỏi, giao đãi luôn vừa đủ, không thừa, không thiếu. Ai hỏi gì, ông trả lời nấy, hiếm khi thấy ông chủ động gợi chuyện.

Tôi nhớ lần đầu tiên trong đời tiếp xúc với ông, để cho không khí thêm mặn mà, tôi bày tỏ sự thích thú đặc biệt đối với những bài hát của ông mà tôi cho là bất hủ: Lời ca gửi noọng, Tiếng hát giữa rừng Pác Bó; Xa khơi; Xôn xao bến nước. Cứ tưởng ông phải hào hứng sôi nổi hơn, nhưng chẳng hề giống các tác giả khác, mỗi khi được tán thưởng tác phẩm dễ cao hứng bốc đồng, ông vẫn giữ vẻ bình thản và đáp chuyện khiến tôi ít nhiều mất hứng: “Có gì đâu anh, xưa cũ lắm rồi. Đã lâu lắm tôi có gì đáng kể nữa đâu”.

Tôi có may mắn là một trong số rất hiếm người được ông coi là thân thiết, là bạn vong niên (ông hơn tôi 10 tuổi), sau dăm lần lui tới nhau đàm đạo chuyện nhạc, chuyện đời, cùng ngồi vào bàn chén chú chén anh. Chơi với ông rất thú vị vì luôn xôm chuyện, ông tỏ rõ một người thông thái, hiểu biết nhiều lĩnh vực. Có lần tôi viết trên báo Văn Nghệ rằng: Có 2 loại nhạc sĩ nốt và chữ. Nhạc sĩ nốt là những người chỉ biết mỗi âm nhạc, ngoài ra chẳng biết gì, sáng tác như một thứ thợ gia công mặt hàng. Còn nhạc sĩ chữ thì có kiến thức văn hoá cao, tri thức mọi mặt rộng.

Hiện nay có gần 1.000 hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam nhưng chỉ có chừng vài ba chục người có thể gọi được là nhạc sĩ chữ, trong đó có Nguyễn Tài Tuệ. Ông rất tâm đắc với bài báo này của tôi, còn nói thêm: “Tôi thấy lạ rằng có nhiều nhạc sĩ ở Việt Nam mình gặp nhau chỉ có thể nói vài ba câu chuyện tầm phào được thôi, nói sâu vào âm nhạc thì không được, chẳng có gì để nói”. Không giống nhiều người có tính xấu là chỉ thích nói mà không thích nghe, Nguyễn Tài Tuệ rất chịu nghe người khác nói. Ông có thể nói vài lời, rồi ngồi im nghe người khác rất lâu.

Gặp ông rất dễ, hầu như đến với ông bao giờ cũng được ông khoản đãi một thứ ăn thức uống thú vị nào đó. Ông không phải là người biết uống rượu, nhưng lúc nào trong phòng cũng có rượu tây rất ngon. Điều khá đặc biệt là Nguyễn Tài Tuệ luôn phủ nhận mình. Tôi cứ tụng ca ông điều gì là ông lại: “Ôi dào, tầm thường lắm, bọn mình ở xứ mù cứ thấy thằng chột là tôn lên thôi”. Nhưng không chỉ nói, mà là làm.

Có lần, Hội Nhạc sĩ bỏ tiền làm album ca khúc cho tất cả các hội viên có sáng tác. Tiêu chuẩn mỗi người được làm một băng cátxét 12 bài kèm in tập nhạc 12 bài ấy. Mỗi bài các tác giả còn được lĩnh một khoản nhuận bút tương đối khá. Vậy mà Nguyễn Tài Tuệ chỉ cho thu băng và in 10 bài. Tự ông “vứt đi” 2 bài. Người ta ngạc nhiên, ông thản nhiên đáp: “Vì chỉ có 10 bài là chấp nhận được, còn 2 bài dở chứ sao!”. Thế là đương nhiên ông bị hụt đi một khoản tiền đáng kể. (Trong khi đó không ít tác giả thuộc hàng vô danh sẵn sàng bỏ ra cả chục triệu đồng để in tập nhạc dày cộp toàn những bài lạ hoắc). Mà, hai bài “quẳng đi” kia đâu có xoàng. Lại một điều thú vị đột xuất khác: Ngay cả tập 10 bài kia, cách đây vài tháng tôi có xin một tập để làm tư liệu, khi cần sẽ đưa vào các tuyển tập theo từng chủ đề.

Trước khi trao cho tôi, ông cầm bút gạch bỏ vài bài trong đó và nói: “Bỏ mấy bài này, anh chớ có in ấn lại ở đâu, vì dở lắm, bây giờ xem mới thấy dở”. Chưa hết, ngay cả bài Tiếng hát giữa rừng Pác Bó không ai không biết kia, ông cũng sửa lại một chỗ: Cho hát ngắn bớt một phách ở nốt nhạc ứng với tiếng tám trong câu “Đất rung tiếng ca nở hoa tháng tám”. Bàn dân thiên hạ lâu nay đã quen hát như cũ rồi, bây giờ còn sửa lại. Tuy sửa như ông là cực kỳ chí lý, nhưng dẫu sao cũng có vẻ… thừa.

Dẫu rất nể phục cái sự khó tính trong lao động nghệ thuật của ông, nhưng tôi vẫn nói: “Vẫn biết sửa lại như vậy là hay hơn rồi, nhưng ai cũng chấp nhận cả, anh đính chính làm chi cho rắc rối”. Không ngờ ông nói luôn - bằng cái giọng xứ Nghệ pha chất Bắc nghe khá ấn tượng: “Không hiểu sao lúc sáng tác mình lại ngớ ngẩn cho ngân những 2 phách rưỡi như thế, nghe rề rà, sốt ruột. Phải sửa! Phải sửa! Sinh con ra dẫu có trưởng thành, nhưng thấy nó còn dở, làm cha mẹ vẫn phải tiếp tục uốn nắn…”.

Con người tưởng như nổi tiếng sớm, cả đời luôn được sống trong vầng hào quang của tài năng như ông hẳn là luôn suôn sẻ, xuôi chèo mát mái, nhưng không, ông cũng nếm trải đủ mọi cay đắng của cuộc đời: Không may có người cha bị quy oan là địa chủ trong cải cách ruộng đất. Từ cái lý lịch “tối sầm” đó, ông bị “mệt” mất một thời gian, hết lang thang ở vùng Lao-Hà-Yên (Lào Cai, Hà Giang, Yên Bái), lại nhiều năm về làm phong trào ở vùng mỏ Quảng Ninh. May sao sau nhiều năm gian truân làm việc tốt ở những nơi kia, một vị lãnh đạo có uy tín ở Bộ Văn hoá khi ấy đề nghị cho Nguyễn Tài Tuệ đi học âm nhạc dài hạn ở nước ngoài.

Nhưng những năm tháng ấy, sang Liên Xô, Đông Âu thì “xét lại”, sang Trung Quốc thì đang “đại cách mạng văn hoá” hết sức lộn xộn. Chỉ còn Triều Tiên. Thế là ông được sang học chính quy 5 năm ở Nhạc viện Bình Nhưỡng. Tốt nghiệp bằng đỏ (1966 - 1972), về nước, ông làm việc ở Đoàn Ca múa Trung ương cho đến lúc về hưu (1996).

Tôi hỏi Nguyễn Tài Tuệ: “Trong đời anh, rủi ro nhất là gì?”. Trả lời: “Có thể là không may, nhưng cũng không đáng gọi là rủi ro. Nhiều, nhưng quên rồi”. Lại hỏi: “Còn may mắn nhất?”. Trả lời: “Được sang Triều Tiên học, vớ được bà vợ đây”. Hỏi tiếp: “Có gì phải ân hận, xấu hổ không?”. Trả lời: “Ân hận thì không, còn xấu hổ thì tôi đã nói rồi: Phi vụ làm ra bài “Lê Quang Vịnh - người con quang vinh”. Lại cười rũ rượi, ha hả, khà khà, nói oang oang, rồi cùng hát lại mấy câu trong cái bài hát “xấu hổ” ấy…

(Nguồnhttp://laodong.com.vn)

ShareThis

 Bân Biên tập rất cám ơn

 Bân Biên tập rất cám ơn những độc giả đã nhiệt tình để lại phản hồi tại bài viết này. Song vì sự kính trọng nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ và sự tôn trọng tất cả những ai đã tham gia ý kiến, chúng tôi xin ngừng cuộc tranh cãi tại đây để tránh những lời qua tiếng lại không đáng có. Nếu bạn nào muốn tiếp tục, chúng tôi sẽ cung cấp địa chỉ email để các bạn trao đổi trực tiếp vói nhau. Trân trọng.

 Tôi ko hề biết ô N B Tấu là

 Tôi ko hề biết ô N B Tấu là ai nhưng qua cách ô phản ứng ý kiến của TKK thì ko biết ai hàm hồ, ai hằn học và ai không?!!!
Ô nhiếc móc người ta đủ điều( vô học, vô văn hoá, lập luận cũ, vô tri thức v v..).chắc ô chưa tìm kịp thêm các từ tồi tệ hơn để gắn vô cho đầy cơn " hằn hoc". Thế mới là người gần gủi với :" có học, có tri thức, có văn hoá. . ." đấy? ! 
Cám ơn những lời " răn dạy" khi vào trang veb này. Tôi sẽ một lần nữa xin:" bó tay.com" hu hu hu. Tôi ko phải là" ông" , là phái yếu đấy. Cha ông ta có câu:" giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh"

Tôi rất không đồng tình với ý

Tôi rất không đồng tình với ý kiến và thái độ trao đổi quá hàm hồ của ông Trần Kim Khanh. Tôi nghĩ, vào diễn đàn  web của Hội NSVN để  trao đổi, học hỏi một cách công khai, dân chủ , mọi người có ý kiến  và quan điểm khác nhau về một vấn đề là chuyện bình thường. Cái gì chưa rõ, hoặc chưa thật rõ thì tiếp tục tranh luận với tinh thần thực sự cầu thị. Vậy thì không nên và không được quy chụp nhau bằng lời lẽ nặng nề , quá gay gắt nếu không muốn nói là hằn học. Thái độ đó rất xa lạ với người có học, có tri thức, có văn hóa biết tôn trọng người đối thoại. Vế ý kiến của ông (hay bà) Chính Tâm, tôi thấy rất đúng và sẽ còn rất đúng nếu các văn nghệ sỹ  đương thời tiếp tục  cái tư duy "đi theo" đó. Mình là chủ thể sáng tạo kia mà ?  "Đi theo" cái gì, theo ai, theo để làm gì  sẽ dẫn tới hậu quả thế nào, buộc người nghệ sỹ phải tỉnh táo, sáng suốt, chọn lựa. Kinh nghiệm của lớp nghệ sỹ cha, anh đi trước là những bài học vô giá đó, thưa bạn Trần Kim Khanh. Tôi thấy lập luận của bạn hơi bị "cũ" quá. Bạn hãy nhìn vào thực tế thành tựu  âm nhạc từng "vang dội"  một thời theo phong trào đi ! bạn thấy sao ? Người mang danh nghệ sỹ mà sống và làm việc theo kiểu ăn theo, nói leo, rồi tụng ca, rồi minh họa, thì ngay khi xuất hiện có thể được "phong trào" tung hô, nhưng thực ra anh ta đã tự sát rồi đấy.    

 Ôg Chính tâm nói" sg tác

 Ôg Chính tâm nói" sg tác nghệ thuật ko đươc " đi theo" bất kỳ một chủ trương nào, chính sách nào, một chủ nghĩa nào. . ." thế .thì nghệ thuâtj đi theo cái gì? Hay chỉ " ru với gió, mơ theo trăng và vơ vẫn cùng mây... Để tâm hồn treo ngược trên cành cây. . . " .Có như vậy thì mới gọi là nghệ thuật đích thực ư? Một tư duy quá bệnh hoạn mất rồi!!!
Một ns gạo cội như NTT mà cũng bị ô lôi ra làm ví dụ cụ thể cho sụ " nong nỗi, sáng tác " đi theo" chứ ko từ cảm xúc của trái tim, trở thánh công cụ của. . .,ko hiểu NTT nghĩ sao? Chứ tôi thì tôi thấy nhục nhã lắm!
. . Ô lo sợ khi chế độ này bị sụp đổ thì " công " thành " tội" , " người chân chính " hôm nay sẽ trở thành " người phản đông" của ngày mai. . . Và nghệ thuật " đi theo" sẽ ko sống mãi nữa !? . . .và chinh ô biết đâu cũng sẽ bị coi là " phản động" chứ gì". Cứ theo cái đà tư duy bệnh hoạn này thì thôi, đừng làm gì cả, chết quách đi cho khoẻ.. Cái " la bàn " trên tay ô đã hỏng, cái kim đã chỉ lệch hướng rồi, ông muốn lên thiên đường, nhưng nó lại chỉ dẫn ô đi xuống địa ngục đó.

 "thế thì nghệ thuâtj đi theo

 "thế thì nghệ thuâtj đi theo cái gì? " Đúng là câu hỏi của một kẻ nô lệ, một con cừu muốn đi theo bầy đàn chứ không phải là của một con người độc lập. Một con người tự do.
Đừng đi theo bất kỳ cái gì, theo bất kỳ ai.
Hãy đi theo nhịp đập của chính trái tim mình, thế thôi, thế là đủ.
Đi theo bất kỳ cái gì sẽ là công cụ của họ, là nô lệ của họ. 
Hãy là chủ, đừng là nô lệ

 Tóm lại là bác Trầnkimkhanh

 Tóm lại là bác Trầnkimkhanh đang mắng bác CHÍNH TÂM hay mắng bác NGUYỄN TÀI TUỆ, hay mắng nhà báo?

 Tôi đã gửi thêm 2 bình luận

 Tôi đã gửi thêm 2 bình luận vào ngày 3 và 4/7 sao ko thấy hiện ra, hay ý kiến trái chiều của trang veb" hội nghệ sỹ VN" nên đã cắt bỏ. Vậy thì " bình luận" mà làm gì nữa?. Bó tay.com

 Tôi dân quê, ko thể hiểu một

 Tôi dân quê, ko thể hiểu một chữ ra nhiều nghĩa được. Cái từ " xấu hổ"  nếu là người miên Nam hiểu thì rất nặng nề. Nhân vật mà NTT lỡ ca ngợi "bằng tất cả cảm xúc của trái tim" , rồi đến giờ lại ân hận, xấu hổ ấy, cũng chẳng nhờ thế  mà được gắn thêm tấm " huân chương cao quý" nào, ngược lại nó đã trở thành cái " cớ" cho nhũng kẻ vô lương tâm moi móc, bêu dếu, làm nhuc. . .nhân vật theo tôi là rất đáng kính đó. Điều này chính NTT đã biết, đã rõ và chủ động gặp nhân vật đó để xin được cảm thông và hứa sẽ . . .Làm thơ, viết nhạc theo "đường lối định sẵn " thì làm sao có" cảm xúc của trái tim"? !
Nhân vật được NTT " lỡ" ca ngợi đó đã quá khổ rồi, xin để cho nguòi ta yên. " Những bài ca đi cùng năm tháng" thì cho là " áp đặt" , còn bài báo" sai lệch thông tin, xuyên tạc sự thật" như bài " đến bây giờ tôi vẫn còn xấu hổ "   Đăng cách đây đã rất lầu rôi thì lại cứ " đi cùng năm tháng".!!!

Thưa bạn Trần Kim Khanh, bạn

Thưa bạn Trần Kim Khanh, bạn bảo rằng :" bài hát của NTT thì sao, có gì đáng bêu dếu...".  Xin khẳng định ngay, không ai bêu dếu và cũng chẳng có gì phải bêu dếu cả. Các ý kiến chỉ nêu ra rằng, tác phẩm của người nghệ sỹ sẽ để đời khi họ viết ra  chính bằng nguồn cảm xúc  đích thực của bản thân. Tôi  rất yêu âm nhạc , lại được sống cùng thời với NS Nguyễn Tài Tuệ, nên cũng phần nào hiểu được cái "tâm thế" của thời bấy giờ.  Hồi ấy, nghĩ gì, làm gì, sáng tác gì, thậm chí cảm xúc thế nào đều phải đúng  theo một đường lối   văn nghệ đã  vạch sãn. Hồi ấy, có vị nhà thơ tên tuổi còn lớn tiếng rằng " Tôi sáng tác bằng  cảm xúc của trái tim. Nhưng trái tim tôi thuộc về đảng...".  Thủa ấy, mấy thế hệ người làm thơ, viết văn, sáng tác  nhạc ... tuy không nói ra, nhưng họ đều có gần như chung một tư duy đó cả. Kết quả là, sau mấy chục năm nhìn lại, nền văn học, nghệ thuật của nước  nhà ra sao, cao to đến đâu, dài vắn  đến đâu, so với thế giới thì ở vào cấp nào, chắc mọi người đã rõ cả. Trở lại với bài hát "Lê Quang Vịnh..." của NS NTT, cái thời ấy nó thế, không phải riêng NTT mà nhiều nhà văn, nhà thơ tầm cỡ khác cũng có những đứa con tinh thần như thế cả. Vậy thì cái tâm trạng "xấu hổ" mà NS NTT nói ra ấy cũng có rất nhiều cách hiểu, cách chiêm nghiệm, xét suy. May thay ! Gia tài của NS NTT còn có được "Xa khơi" và gần đây là "Mơ quê" rất đời và  đầy tinh thần  nhân văn, nếu không thì  ông sẽ trắng tay khi về với cát bụi.

Tôi lại nghĩ thế này, nghệ

Tôi lại nghĩ thế này, nghệ thuật muốn vị  nhân sinh thì trước hết nó phải là nghệ thuật đã. Nghĩa là, nói như lâu nay là phải  " chân, thiện, mỹ" . Người  nghệ sỹ chân chính là người phục vụ Tổ Quốc và Nhân Dân của mình bằng tài năng, cái tâm thiện và sự sáng suốt để  nhận rõ mình đang viết về cái gì ? phục vụ cho ai  ? Có lợi cho dân, cho nước không, hay chỉ có lợi cho một thứ chính trị nhất thời ? Nếu có tài, có tâm rồi mà thiếu sáng suốt thì  anh ta  sẽ trở thành một thứ công cụ , thứ  anh ta làm ra  tất yếu  chết yểu ngay khi  thời thế chính trị không còn.  

Gửi bình luận của bạn

CAPTCHA
Vui lòng nhập mã xác thực dưới đây. Xin cảm ơn.
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.